De Blauwstaartskink
Leve de verwarring: op een dag zag ik bij een medehobbyist een groenachtig bruine skink met een oranje staart en fijne witte vlekjes. Ik vroeg welke soort dat wel mocht zijn en kreeg als antwoord: “Een blauwstaartskink. Mabuya quinquetaeniata margaritifer.” En na even van mijn verbaasde gezicht te hebben genoten: “Een mannetje, die zijn wat anders van kleur.”
In de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw waren Afrikaanse blauwstaartskinken vrij vaak aangeboden
terrariumdieren. Dat waren meestal Zuid-Afrikaanse Mabuya quinquetaeniata margaritifer, een sterk dier, dat de ontberingen in liefhebbersterraria goed doorstond. Het gegeven, dat deze dieren een groot aanpassingsvermogen hebben, hielp daar veel bij. De dieren leven van nature op rotspartijen of daarop lijkende biotopen (muren, gemetselde goten, bruggen) in droge gebieden in het zuidoosten van Afrika. Daar eten ze alles, wat beweegt en klein genoeg is, van insecten tot kleinere hagedissen. Om verschil te maken tussen ‘zomaar’ hagedissen en soortgenoten hebben de jonge dieren een blauwe staart. Dat werkt als een soort agressieremmer; dieren met een blauwe staart worden met rust gelaten. Maar sprinkhanen, rupsen, gekko’s en zelfs vogeleieren en jonge vogels worden met graagte opgegeten. In gevangenschap zijn ze al evenmin kieskeurig met hun voedsel en eten zelfs nog wel eens wat plantaardig voedsel. De dieren willen in hun terrarium ruimte, klimgelegenheid en warme, droge plekken. Als dat geregeld is, zijn ze tevreden en kunnen ze jaren oud worden.
Samenleven met soortgenoten ligt lastig. Dieren met blauwe staarten kunnen in het algemeen goed met elkaar overweg, maar een deel van deze dieren wordt volwassen en verandert dan van kleur, krijgt een oranje staart en een slecht humeur. Volwassen mannetjes zijn veel onverdraagzamer dan de vrouwtjes en kunnen soms vrouwtjes (of misschien jonge mannetjes, die hetzelfde uiterlijk hebben) proberen te verjagen of jongen opeten. Een paartje of een trio kan jarenlang samen leven zonder probleem. Toch komt het af en toe voor, dat een van de dieren dan de kolder in de kop krijgt en zijn medebewoners vermoord. Dat gaat dan met nogal wat agressie gepaard. Het komt wel voor, dat de andere dieren finaal in tweeën worden gescheurd. Het is daarbij niet altijd het mannetje, dat in deze woede ontsteekt. Ook kleinere vrouwtjes kunnen soms zomaar zo een moordpartij aanrichten. En niet te vergeten: jonge dieren, die samen in een terrarium worden grootgebracht, kunnen ook aan een onderlinge slachtpartij beginnen. Dit plotseling agressieve gedrag komt overigens ook bij andere Mabuya’s voor.
De blauwstaartskinken van tegenwoordig (2006) zijn meestal van een ander slag. Het zijn echte Mabuya quinquetaeniata quinquetaeniata. De mannetjes van deze ondersoort hebben ook een meer oranje staart, een groenbruin lichaam, maar de voorkant van hun lichaam is donker tot zwart met een gele streep of rij vlekken tussen oor en voorpoot en vaak wat wittige lippen. Een belangrijk verschil is ook, dat deze mannen een zwarte keel hebben.
Tegenwoordig worden deze twee ondersoorten ook wel als aparte soorten beschouwd. Wat levenswijze en verzorging betreft zijn er echter weinig verschillen. De Zuid-Afrikaanse M. margaritifer heeft wel de neiging een natuurlijkere ondergrond te zoeken dan die uit Midden-Afrika.
Om het nog net iets onoverzichtelijker te maken. De naam Mabuya is tegenwoordig beperkt bruikbaar. Blauwstaartskinken worden aangeduid met de genusnaam Trachylepis.